رباط کریم

رباط کریم کجاست؟

 

قبل از پاسخ رباط کریم کجاست؟ باید بدانید در تاریخچه رباط کریم آمده است که این شهرستان قدمتی شش هزار ساله دارد. رباط کریم به عنوان شاهراه حیاتی اتصال به پایتخت، در جاده ساوه به تهران بسیار پر رفت و آمد بوده است. در زمان آغامحمدخان قاجار، تهران پایگاه مراکز امور دولتی و حکومتی بود و مردم مناطق جنوبی برای رسیدن به آن باید از رباط کریم عبور می‌نمودند. رباط کریم در مسیر جاده ابریشم و راه زیارتی خراسان قرار داشت و کاروانیان، بازرگانان و نظامیان را میزبانی می‌نمود. این دلایل در کنار باغ‌های میوه این شهر، از جمله عللی بود که باعث رشد جمعیت در رباط کریم شد.

 

 

موقعیت جغرافیای رباط کریم

 

با بررسی نقشه رباط کریم مشخص می‌شود که رباط کریم مرکز شهرستان رباط کریم، در استان تهران واقع شده است. رباط کریم با شهرستان‌های شهریار، ری، اسلامشهر همسایه است. غرب رباط کریم نیز شهرستان زرندیه استان مرکزی قرار دارد. رباط کریم با اقلیم نیمه بیابانی، تابستان‌های گرم و زمستان‌های سردی دارد. به مناطق کویری و دریاچه نمک قم نزدیک است و کوه‌هایی کم ارتفاع در جنوب رباط کریم استوار است. قله معروف تخت رستم در روستای شهرآباد رباط کریم واقع شده است. رباط کریم در ۲۵ کیلومتری تهران در آزادراه تهران ساوه قرار دارد. البته مسیر دسترسی به رباط کریم تنها به این آزادراه محدود نمی‌شود و آزادراه تهران قم، جاده قدیم ساوه، جاده رباط کریم شهریار نیز از جمله مسیر‌های دسترسی به رباط کریم است.

 

زبان مردم رباط کریم

 

رباط کریم تا زمان قاجار جزئی از شهر ری محسوب می‌شده است. به همین دلیل ریشه زبان مردم به زبان مردم ری باز می‌گردد. اما امروزه با توجه به مهاجرت مردم از استان‌های مختلف به رباط کریم ترکیب متفاوتی از جمعیت شکل گرفته است. به طوری که با بررسی جمعیت رباط کریم مشخص می‌شود که بیشترین درصد جمعیت به ترتیب متعلق به آذری زبانان، سپس اقوام کرد، لر، گیلک، مازنی و افراد بومی ‌است. مردم بومی ‌شهرستان رباط کریم به زبان فارسی یا آذری سخن می‌گویند. ترکی شاهسونی نیز گویش قالب در دهستان‌های منجیل آباد، نصیر شهر، آلارد، انجم آباد، سبزدشت و .. است.

 

 

محله‌های رباط کریم

 

حال که پاسخ رباط کریم کجاست؟ را بررسی نموده‌ایم، نوبت به اطلاعات رباط کریم می‌رسد. اطلاعاتی در مورد منطقه شهرداری رباط کریم چند ناحیه دارد؟ محله‌های رباط کریم کدام‌ها هستند؟ در ادامه با سایت جاده همراه باشید تا پاسخ این گونه سوالات را بدست بیاورید.

رباط کریم در ابتدا جزئی از شهرستان کرج بوده و بعد‌ها با جدایی‌ شهریار از کرج بخشی از شهرستان شهریار می‌شود. در سال ۱۳۷۵ شهرستان رباط کریم با دو بخش مرکزی و گلستان و چهار دهستان به عنوان شهرستانی مستقل در تقسیمات شهری ثبت می‌شود. در نهایت در سال ۱۳۸۹ بخش گلستان و بوستان از رباط کریم جدا و شهرستان بهارستان تاسیس می‌گردد. رباط کریم در نواحی اطراف ناحیه ۲۱ تهران قرار دارد. این شهرستان متشکل از رباط کریم، نصیر شهر و پرند دارای دو ناحیه شهرداری است. در شهرستان رباط کریم مسیر ریلی تهران خرمشهر دارای ایستگاه راه آهن رباط کریم است.

 

 

دیدنی‌های تاریخی

 

رباط کریم بر روی دامنه‌های جنوبی رشته کوه‌های البرز و دشت حاصل از رسوبات آبرفتی قرار دارد. جنس این رسوبات از داتوفیت‌های سبز است. به همین دلیل کانی‌های با ارزشی چون منگنز در این شهرستان یافت می‌شود. معدن منگنز در غرب و معدن متروکه مس در دامنه کوه سیاه این شهرستان وجود دارد. نکته‌ی جالب در تاریخ این شهرستان، شهری مدفن در حوالی بازارک رباط کریم است. در این محله که به چاله بازارک‌ شهرت دارد آثار باستانی متعددی کشف شده است. رباط کریم ۳۲ اثر تاریخی از تپه‌های باستانی پرندک و قلعه روستای حسن، آرامگاه پیغمبر لوط، آسیاب رباط کریم و کاروانسرای حاج کمال را در دل خود جای داده است.

 

کاروانسرای سنگی

 

رباط کریم بیشتر با کاروانسراهای قدیمی ‌شناخته می‌شود. کاروانسرای سنگی یکی از قدیمی‌ترین کاروانسراهای ایران است. طرح این کاروانسرا به مسجد جامع ساوه شباهت دارد. طرحی ساده که تعدادی اتاق به طرف حیاط مرکزی گشوده می‌شوند. سرتا سر کاروانسرا دیواری محکم با ارتفاعی بیشتر از ساختمان‌های داخلی قرار دارد. سه طرف از حیاط توسط ایوان‌هایی به عرض ۵ متر احاطه شده است. در فضاهای خالی گوشه‌ها نیز اتاق‌هایی با سقف گنبدی شکل قرار گرفته‌اند. کاروانسرای سنگی تنها کاروانسرای مشهور رباط کریم نبوده و کاروانسرای فتحعلی شاه قاجاری نیز یکی دیگر از دیدنی‌های رباط کریم است. این کاروانسرا نیز به ثبت آثار ملی رسیده است.

 

انبارهای یخی

 

یک روش متداول قدیمی ‌در اکثر مناطق ایران برای تهیه یخ در فصول گرم وجود داشته است. در رباط کریم نیز برای تامین یخ کاروانیان و افراد بومی ‌از این روش استفاده می‌شده است. انبارهای یخ، انبارهای مخروطی شکلی به ارتفاع هفت یا هشت متر می‌باشند که از جنس خشت و گل ساخته می‌شدند.‌ در زمستان‌ها با مسدود نمودن حفره‌ها، آب رها شده در این مخروط‌ها یخ زده و در فصل بهار و تابستان قابل استفاده بود. قدمت انبارهای یخ در رباط کریم که به آنها یخچال گفته می‌شود، به دوران زندیه و قاجاریه باز می‌گردد.

رباط کریم از هزاران سال قبل نیز از مراکز تمدن و زندگی بوده و آثار متعدد باستانی که در سال 69 و اواخر 73 در حوالی رباط کریم از شش هزار سال قبل تا دوران قاجاریه بدست آمده مبین این ادعاست. نام قدیم رابط کریم “قوهه” بوده است و کارشناسان بر این باورند که روستا یا شهری در حوالی بازارک معروف به چاله بازارک در زیر خاک مدفون شده است.

رباط کریم به دلیل واقع شدن بر سر راه “جاده ابریشم” و راه زیارتی “خراسان به بغداد” از قدیم الایام دارای اهمیت و توجه بوده است و از این روست که کهن ترین و بی نظیرترین کاروانسراهای ایران مانند کاروان سنگی در این منطقه ساخته می شود و به تدریج با متروکه شدن آن حکام و رجالی که از این راه رفت و آمد می کردند به فکر ساختن یک کاروانسرای دیگر بنام کاروانسرای فتحعلیشاهی افتاده و چون رباط کریم از طبیعت زیبا و مصفا و باغ ها و مزارع فراوان و رودخانه های پر آب (در بازارک) برخوردار بوده از این رو این امر در دوره فتحعلیشاه قاجار تحقق می یابد.

بعد از این که آقا محمد خان قاجار تهران را به پایتختی انتخاب و به عمران و آبادی آن همت گماشت و تهران مرکز دوائر دولتی و حکومتی شد لاجرم از نقاط مختلف مملکت مراجعات مردم برای رفع نیازها و مشکلات اداری و غیره که قبل از آن به اصفهان و قزوین بود بیشتر به تهران متوجه شد و بنابراین مردم مناطق جنوبی مملکت از جمله شیراز، اصفهان، قم، ساوه و … می بایست از رباط کریم که در مسیر جاده ساوه به تهران واقع بود عبور نمایند و کاروانیان قافله های بازرگانی و دسته های نظامی از این محل عبور می نمودند.

از دلایل تجدید حیات و ترمیم رباط کریم می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• وجود کاروانسراها
• عبور راه آهن تهران – خرمشهر از رباط کریم و وجود ایستگاه راه آهن
• کشف معدن منگنز در کوههای جنوب غربی رباط کریم
• موقعیت جغرافیایی رباط کریم که به علت نزدیکی به تهران استعداد شهرک اقماری ر پیدا کرده است
• احداث شهرک پرند در نزدیکی رودخانه شور

منطقه رباط کریم در گذشته به عنوان دشتی سرسبز و آباد بوده (هم اکنون نیز دارای زمین های کشاورزی وتاکستان های فراوانی میباشد) و محل استقرار، گذر و ارتباطات فرهنگی تمدن های باستانی مستقر در غرب (دشت قزوین) و شرق آن (ری باستان) از دوران پیش از تاریخ تا دوران اسلامی بوده است.

موقعیت جغرفیایی رباط کریم

در حال حاضر رباط کریم کجاست؟ شهرستان رباط کریم یکی از شهرستان های غرب استان تهران می باشد و مرکز آن شهر رباط کریم می باشد ارتفاع آن حدود 1032 متر از سطح دریا و از شمال به شهرستان شهریار، از جنوب به شهرستان ری، از شرق به شهرستان اسلامشهر و از غرب به شهرستان ساوه محدود می شود. اما رباط کریم منطقه چند تهران است؟

رباط کریم تا قبل از سال 1368 ه – ش یکی از بخش های شهرستان کرج محسوب می شد، ولی با گسترش شهرستان شهریار، رباط کریم همراه با شهریار از شهرستان کرج در سال 1368 مجزا و رباط کریم یکی از بخش های شهرستان شهریار شد.

در سال 1376 ربات کریم نیز از شهریار منفک و مستقل گردیده. محله‌های رباط کریم در دو بخش مرکزی و بخش گلستان، چهار دهستان، اسماعیل آباد و میمنت از بخش گلستان و دهستان امامزاده ابوطالب و منجیل آباد از بخش مرکزی قرار دارند. مجموعا دارای 76 پارچه آبادی که 27 روستا خالی از سکنه و 48 روستای دیگر دارای سکنه میباشد جمعیت روستاهای رباط کریم بالغ بر 111956 نفر و تعداد و تعداد خانوار روستایی آن به 20338 خانوار می رسد. شهرهای تابعه آن به غیر از رباط کریم که مرکز شهرستان است شامل نسیم شهر و گلستان می باشد.

 

آثار باستانی و گردشگری در رباط کریم

• انبارهای یخی ( یخچال ها)

برای تهیه یخ در فصول بهار و تابستان از چند قرن گذشته در برخی از مناطق کشور انبارها و کارگاه های یخ ابداع و ساخته می شد تا یخ مورد نیاز ساکنین این مناطق از این طریق تامین شوند. این انبارهای یخی که بصورت مخروطی شکل همانند یک کله قند از خشت و گل با ارتفاع 7 تا 8 متر ساخته می شد. در فصل زمستان در داخل چاله بزرگ به وجود آمده، آب را رها نموده و سپس ورودی و کلیه محفظه های آنها بطور کامل مسدود می شد و به تدریج با فرا رسیدن فصول بهار و تابستان و گرم شدن هوا یخ های قطور تولید شده مورد استفاده قرار می گرفت.

لازم به ذکر است که این انبارها در دوران های زندیه و قاجاریه در ایران بیشتر ساخته شد و در ربات کریم برای تامین یخ این منطقه و کاروانیان سه انبار یخی در فواصل مختلف وجود داشت که در اصطلاح محلی به یخچال معروف بودند. از این انبارها تا حدود 30 سال پیش نیز استفاده می شده است که با جایگزین شدن یخچال های برقی این انبارها عملا غیر قابل استفاده شده اند.

• کاروانسرای سنگی

کهن ترین کاروانسرای فلات ایران نزدیک رباط کریم و در کنار دشت آباد و حاصل خیز شهریار وجود دارد. دیوار ضخیم کاروانسرای رباط کریم ارتفاعی معادل دو برابر ارتفاع ساختمان هایی را دارد که در داخل کاروانسرا قرار دارند. طرح بنا بسیار ساده و شامل تعدادی اتاق است که درهای آنها بطرف حیاط مرکزی باز می شود.

در سه طرف حیاط مرکزی سه ایوان وجود دارد که عرض این ایوان ها حدود 5 متر می باشد. طرح ساختمان این کاروانسرا به طرح مسجد جامع ساوه شباهت دارد. این مسجد در فاصله تقریبی 50 کیلومتری از کاروانسرا قرار گرفته، در مسجد جامع در دوران صفوی تغییرات جزئی انجام گرفته و تنها اختلاف مسجد جامع ساوه با کاروانسرای رباط کریم این است که در کارونسرای سنگی فضای خالی گوشه ها را با اتاق های گنبد داری پر کرده اند.

کهن ترین کاروانسرای فلات ایران نزدیک رباط کریم و در کنار دشت آباد و حاصل خیز شهریار وجود دارد. دیوار ضخیم کاروانسرای رباط کریم ارتفاعی معادل دو برابر ارتفاع ساختمان هایی را دارد که در داخل کاروانسرا قرار دارند. طرح بنا بسیار ساده و شامل تعدادی اتاق است که درهای آنها به طرف حیاط مرکزی باز می شود.

در سه طرف حیاط مرکزی سه ایوان وجود دارد که عرض این ایوان ها حدود 5 متر می باشد. طرح ساختمان این کاروانسرا به طرح مسجد جامع ساوه شباهت دارد. این مسجد در فاصله تقریبی 50 کیلومتری از کاروانسرا قرار گرفته، در مسجد جامع در دوران صفوی تغییرات جزئی انجام گرفته و تنها اختلاف مسجد جامع ساوه با کاروانسرای رباط کریم این است که در کارونسرای سنگی فضای خالی گوشه ها را با اتاق های گنبد داری پر کرده اند.

• کاروانسرای فتحعلیشاهی داخل شهر (بافت قدیم)

کاروانسرای مذکور در سال 1245 هجری قمری در زمان پادشاهی فتحعلیشاه قاجار بنا شده و در کیلومتر 37 جاده تهران – ساوه قرار گرفته است.

مشخصات و شناسنامه این بنا که در اداره کل میراث فرهنگی استان تهران ثبت شده است. تاریخ احداث این بنا به قرن سیزدهم هجری برمی گردد و در مصالح ساختمانی آن از آجر، گچ، خاک و ملات محلی تشکیل شده است.

• پل بازارک

این پل در گذشته بر روی رودخانه فصلی سیاب (سیاه آب) قرار گرفته بود و راه ارتباطی مسیر شرق

پل بازارک یکی از نقاط دیدنی شهرستان رباط کریم است و در سال 1382 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.